Жамбыл жаңалықтары

Жер қойнауын пайдалануда заңсыздыққа жол берілмеуі тиіс

Жер қойнауын пайдалану, оның ішінде тиісті учаскелерді заңсыз игеру мәселелері өзекті десек, оны шешу жолдарын мұқият әрі уақыт оздырмай қарастыру қашан да маңызды. Бұл туралы кеше облыс әкімі Асқар Мырзахметовтің төрағалығымен өткен жиында жан-жақты айтылды.
Күн тәртібіндегі негізгі мәселе бойынша облыс әкімдігінің табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының басшысы Нұржан Нұржігітов баяндама жасады. Ол облыс аумағында 140 келісімшарт бойынша жұмыс жүріп жатқанын тілге тиек етті.
Сондай-ақ, басқарма басшысы кең тарал­ған пайдалы қазбалар бойынша жасалған келі­сімшарт­тарда көзделген міндеттемелер бойын­ша салыстырмалы көрсеткіштерге тоқталды. Қолданыстағы келісімшарттармен салыстырғанда жаңадан жасалған келісімшарттардағы көзделген міндеттемелер мөлшерінде айтарлықтай өзгеріс­тер орын алған.
Атап айтар болсақ, бұрын өңірдің әлеуметтік саласына және оның инфрақұрылымына арналған төлемдер өндіруге жұмсалатын шығындар
1 пайыздан 3-5 пайызға, жер қойнауын пайдалану жөнiндегi операциялардың салдарларын жоюға арналған төлем 0,2 пайыздан 2-3 пайызға, қазақстандық кадрларды оқытуға арналған төлемдер 1 пайыздан 2-3 пайызға артады. Ал, келісімшарттың қолданылу мерзімі 25 жылдан 5-10 жылға дейін қысқармақ. Сондай-ақ, жаңа келісімшарт бойынша міндеттемелерінің орындалуын бақылау және мониторинг жүргізу жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттарына сәйкес жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар жүргізіліп жатқан (жүргізілген) объектілерге бару арқылы жүзеге асырылатын болады. Десе де, жаңа келісімшарттың өзгерістерін қабылдағысы келмей отырғандар жоқ емес болып шықты. Нақтырақ айтсақ, 37 мекеме өзгерістер бойынша жұмыс жүргізуді құп көрсе, 15 мекеме өзгерістерді қабылдауға келіспей отыр.
Асқар Исабекұлы бірқатар пайыздардың әлі де төмен екенін, табысына қарай төлем мөлшерін де арттыру қажеттілігін тілге тиек етті. Сонымен қатар, өңір басшысы жер қорын пайдаланушылардың өңірімізге тигізіп отырған пайдасы мен зиянын, экологиялық зардаптарын, олардың өз міндеттерін қай деңгейде атқарып отырғандығы туралы талдау – сараптама жүргізу керектігін баса айтты. Соған орай арнайы «қара тізім» құрудың қажеттілігіне назар аудартты.
Жиын барысында сөз алған облыс прокурорының орынбасары Руслан Исаев маусым айында жүргізілген тексеріс нәтижесінде көптеген заңбұзушылықтардың анықталғанын мәлімдеді. Атап айтсақ, 30 гектардан аса жерді алып жатқан 34 карьер белгілі болған. Өзен бойы, елді мекендер мен таулы аймақтарда 19 заңбұзушылық орын алған. Олар жер қойнауын заңсыз пайдаланған. Тексеріс нәтижесінде 35 миллион теңге айыппұл салынған. Сондай-ақ, 14 келісімшарт бойынша өңірдің әлеуметтік дамуына төлемдер аударылмаған. 56 жер қойнауын пайдаланушылар келісімшарт бойынша қазақстандық кадрларды оқудан өткізу шараларын орындамаған. 2017-2018 жылдары 21 жер қорын пайдаланушы келісімшарт бойынша міндеттемелерді орындауға немқұрайдылық танытқан. Бірқатар берілген жерлер қайта мемлекетке қайтарылмаған десек, бұл орайда аудан әкімдері мен жергілікті полиция қызметінің жұмысы көңіл көншітпейді. 2005 жылдан бастап осы уақытқа дейін 146 жер қорын пайдаланушылармен келісімшарттар бұзылған. 53 участок әлі де солардың меншігінде екен.
Ол ғана емес, 146 жосықсыз қатысушылар­дан 6,5 миллиардтан астам қаржылай міндеттемелер өндірілмеген. Тіпті, 15 жер қорын пайдаланушы табылмай отыр. Бұдан басқа да орын алған олқылықтар жетерлік.
Облыс басшысы Асқар Мырзахметов көтерілген мәселелер бойынша алдағы уақытта арнайы жиын өткізіп, жоғарыдағы заңбұзушылықтарға жол берген, өз жұмыстарына салғырт қараған жауапты басшылар мен қатысты тұлғаларға қатаң шаралар қолданылып, жауапкершіліктері қаралатынын ескертті. Және кемшіліктермен жұмыс жүргізу үшін нақты тапсырмалар жүктеді.

Облыс әкімінің баспасөз қызметі

ПІКІР